Tag Archive

Hun 5th Edition

ਚਿੱਠੀਆਂ - ‘ਹੁਣ 5’

'ਹੁਣ’ ਮਿਲਿਆ। ਧੰਨਵਾਦ। ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਵਕਤ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਰਾ ਨਾ ਪੜ੍ਹ ਸਕਾਂ। ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ’ਚ, ਇੰਨੇ ਔਖੇ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ...

ਰਬਾਬ

ਲੇਖਕ : ਜਗਤਾਰਜੀਤਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਉਡਾਨ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਮਾਨਸਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜੀਬ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਧੜਾ ਧੜ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕ...

ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ (ਵਿਚਾਰ-ਜਥੇਬੰਦੀ-ਰਣਨੀਤੀ)

ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਹਰੀਸ਼ ਕੇ. ਪੁਰੀਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ''ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ’’ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਸੀ ਪਰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ...

ਦੇਖੀ ਤੇਰੀ ਵਲੈਤ

Coming to Coventry: Stories from the South Asian Pioneers. Pippa Virdee, Jiety Samra and Stacey Bains. Coventry Teaching Primary Care Trust & The...

ਕਿਸ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਚ

ਕਦੋਂ ਮੁੱਕੇਗੀ ਇਹ ਲੜਾਈ ?ਮੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਸੋਭਦਾਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਿਰਦੁਸ਼ਮਣ ਫਿਰਦਾ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਲਾਈ। ('ਮਾਇਆਜਾਲ ' ਦੀ ਇਕ ਕਵਿਤਾ 'ਸਥਿਤੀ-ਬੋਧ' ਚੋਂ) 'I disapprove of what...

ਰੂਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ - ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ

ਰੂਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਹੌਰ ਦੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੁਕਾਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ 'ਰਾਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਐਂਡ ਸਨਜ਼'। (ਉਜਾੜੇ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ...

ਸਿਰ ਸਲਾਮਤ ਹੈ - ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ

ਦਸੰਬਰ 2005 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅਧਮੋਇਆ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਡਾਕਟਰ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜ਼ਹਿਰ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ।ਮੈਂ ਮਾਰਫ਼ੀਨ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ...

ਅੱਧ-ਰਿੜਕੇ ਦਾ ਭਰਿਆ ਛੰਨਾ

ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ-ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੇ ਕਲ਼ਜੁਗ ਦੇ ਅਗਨ ਰੱਥ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣੇ ਪਹੀਆਂ ਥੱਲੇ ਦਰੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇ...

Travels in Kashmir and the Panjab - ਸਫ਼ੀਰ ਰਾਮਾਹ

ਫਰਾਂਕੂਆ ਬਰਨੀਅਰ ਦੀ ''ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ’’ ਤੇ ਜੀਨ ਬੈਪਟਿਸਟ ਟੈਵਰਨੀਅਰ ਦੀ ''ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ’’ ਦੋ ਐਸੇ ਮਨਮੋਹਕ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ...

ਪੂੰਜੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ - ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ

ਇਸ ਸਾਲ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਤਾਬ ਲੱਗੀ, ਉਹ ਹੈ The Future of the Market : An Essay on the Regulation of money and Nature after the Collapse of 'Actual...

'ਇਨ ਸਰਚ ਔਵ ਫ਼ਾਤਿਮਾ’ - ਸੁਕੀਰਤ

ਗੁਆਚੇ ਵਤਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਪੁਸਤਕਾਲੇ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਸ੍ਵੈਜੀਵਨੀਆਂ/ ਯਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੈਲਫ਼ ’ਤੇ ਪਈ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੇ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਏਸ ਲਈ ਖਿੱਚਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਨਾਂਅ-'ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿ...

ਮੋਤੀਆ : ਜੋਸਿ ਸੈਰਾਮੈਗੋ - ਤੇਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

ਇਸ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹੀ ਵਧੀਆ ਲਿਖਤ Blindness ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਦ...

The Class Struggle in the Ancient Greek World - ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਂਸ

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਾਲ ਹਨ। ਆਦਿ ਕਾਲ ਅੱਠਵੀਂ ਤੋਂ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਪੂਰਬ ਈਸਾ; ਕਲਾਸਿਕ ਸਮਾਂ ਪੰਜਵੀਂ ਚੌਥੀ ਸਦੀ-(ਕਲਾਸਿਕ ਦਾ ਅਰਥ ਸਰਬੋਤਮ) ਹਲੀਨੀ (Halleniste) ...

ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਰੇ ਮੇਰੇ ਦਿਨ - ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਉਹਨੇ ਕਿਹੜੀ ਵਧੀਆ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਛਪੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਅਜੀਬ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਸੋਚਣ ਤੋ...

ਨੀਰੂ ਅਸੀਮ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਵਿਤਾਵਾਂ

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਬਹੁਤ ਮਿੱਟੀ ਪਿਆਸੀ ਹੈਤਪੀ ਤੇ ਤਪ ਰਹੀ ਮਿੱਟੀਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬੂੰਦ ਜਾਣੇਗੀਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਛੋਹੇਗੀ ਕਿਤੇ ਇਕ ਬੀਜ ਉਗਮੇਗਾਹਵਾ ਵਿਚ ਖ਼ੂਬ ਰੁਮਕੇਗਾਅਗਨ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇਮ...

ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ - ਭੁਪਿੰਦਰਪ੍ਰੀਤ

ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਮੈਂਸਵੇਰ ਵੇਲਾ ਨਿੱਘੀ ਨਿੱਘੀ ਧੁੱਪ ਦਾਪਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿਓਂ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤਾਈਂ ਕੱਚ ਖਿਲਰਿਆ ਹੋਵੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੇਰਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਕਮਾਇਆਨਜ਼ਮ ਦਾ ਲੂਣ ਸੀਪਾਣੀ ਵਰਗੀ ਆਪ-ਬੀ...

ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣਾ - ਬਲਬੀਰ ਕੰਵਲ

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕਈ ਘਰਾਣੇ ਹਨ। ਹਰ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅਲਾਪ ਅਤੇ ਵਿਲੰਬਤ...

ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮੋੜ - ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ

ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਖੱਟੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋਇਆ; ਆਧ...

ਰਾਜਾ ਸਾਦਿਕ ਉੱਲਾ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਨਜ਼ਮਾਂ

ਸਿਆਚੀਨਅਸੀਂ ਕੈਦੀ ਬਰਫ਼ ਮਕਾਨਾਂ ਦੇਅਸੀਂ ਜਦ ਕਦਬਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਿਰ ਝਾਤੀ ਪਾਉਨੇ ਆਂਸਾਨੂੰ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤਕਠੰਢੇ-ਠਾਰ ਵਿਛੋੜੇ ਬਾਝੋਂਕੁਝ ਨਜ਼ਰੀਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾਚਾਰ ਦਿਹਾੜਿਆਂ ਪਿੱਛੋ ਪੁੱਜ...

ਮਹਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਰਤ੍ਰਹਰੀ - ਮੰਗਤ ਰਾਏ ਭਾਰਦਵਾਜ

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਹਦੀਆਂ ਉਪਲਧੀਆਂ ਇੰਨੀਆਂ ਵੱਡੀਆ...

ਸੋਫੀਆ ’ਚ ਫੈਜ਼ ਨਾਲ ਸੈਰ - ਸਤੀ ਕਪਿਲ

ਦੋਨੋਂ ਜਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮੁਹੱਬਤ ਮੇਂ ਹਾਰ ਕੇਵੋਹ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ ਕੋਈ ਸ਼ਬੇਗ਼ਮ ਗੁਜ਼ਾਰ ਕੇ -ਫੈਜ਼ ਬਲਗਾਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੋਫੀਆ 'ਚ ਇਕ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ 'ਹੋਟਲ ਮਾਸਕਵਾ'। ਇਸ ਪੰਜ...

ਨੂਰਮਹਿਲ ਦੀ ਸਰਾਂ - ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਈ ਵੀ ਰਹੀ ਹੋਵੇ; ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ, ਆਗਰਾ ਜਾਂ ਦਿੱਲੀ, ਇਹਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹੱਦ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭੁਗੋਲਿਕ ...

ਗਾਇਕ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰੱਬੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ

(ਜਨਮ 1974) ਕਿਹੜੇ ਲੇਖਕਾਂ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਦਕਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸੋਚ ਬਣੀ ਹੈ?Farewell To Arms ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ; Child Adolescence Youth ਲੇਵ ਟਾਲਸਟਾਇ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿ...

ਮੁੰਨੂ ਭਾਈ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ

ਉਹ ਵੀ ਖ਼ੂਬ ਦਿਹਾੜੇ ਸਨਉਹ ਵੀ ਖ਼ੂਬ ਦਿਹਾੜੇ ਸਨਭੁੱਖ ਲਗਦੀ ਸੀਮੰਗ ਲੈਂਦੇ ਸਾਂਮਿਲ਼ ਜਾਂਦਾ ਸੀਖਾ ਲੈਂਦੇ ਸਾਂਨਈਂ ਸੀ ਮਿਲ਼ਦਾ ਤੇ ਰੋ ਪੈਂਦੇ ਸਾਂਰੋਂਦੇ ਹੋਂਦੇ ਸੌਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਂ ...

ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਔਰਤ ਸਿਮੋਨ ਦ’ ਬੋਵੁਆਰ - ਸੱਤਿਆਪਾਲ ਗੌਤਮ

ਆਪਣੀ ਆਤਮ ਕਥਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ 'ਫੋਰਸ ਆਫ ਸਰਕਮਸਟਾਂਸ’ ਦੀ ਅੰਤਿਕਾ ਵਿਚ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਫਿਕਰ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿਮੋਨ ਦ’ ਬੋਵੁਆਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ : ''ਜਾਂ ਮੈਂ ਸਾਰਤ੍ਰ ਨੂੰ...

ਕਵਿਤਾਵਾਂ: ਸੁਖਪਾਲ ਸੰਘੇੜਾ

ਝੋਟਾਕਈ ਵਾਰ ਜਦ ਮੈਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਨੀਝ ਲਾ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਝੋਟੇ ਦਾ ਝਉਲ਼ਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।ਰਾਤੀਂ ਮੇਰੀ ਭਵੰਤਰੀ ਹੋਈ ਤੀਵੀਂ ਨੇ ਕਹਿ ਮਾਰਿਆ:ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੇਵ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ...

ਟ੍ਰਾਟਸਕੀ - ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ

ਇਸਹਾਕ ਡਿਊਸ਼ਰ ਰੂਸ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਦਰਸ਼ਨਵੇਤਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਤਿੰਨ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿਚ 1600 ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਟ੍ਰਾਟਸਕੀ (1879-1940) ਦਾ ਜੀਵਨ ਲਿ...

ਕਿੰਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਰੂਮੀ - ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਰੂਮੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕ ਇਹਨੂੰ 'ਨਗੀਨਾ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ - ਰੂਮੀ ਪਿੰਡ ਨਗੀਨਾ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਆਵੇ ਇਕ ਦਿਨ, ਰਹੇ ਮਹੀਨਾ।ਬਤਾਲ਼ੀ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਇਹਨੂੰ...

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਮਰਦਾਨੇ ਦੀ ਰਬਾਬ - ਸ਼ਹਰਯਾਰ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜੱਗ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਬਾਲੇ ਅਤੇ ਮਰਦਾਨੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਮਰਦਾਨੇ ਦੀ ਰਬਾਬ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹਵਾਂ ਤ...

ਕਾਮਰੇਡ ਰੁਲ਼ਦੂ - ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਮੀਰ

ਕਾਮਰੇਡ ਰੁਲ਼ਦੂਜਦ ਪਾਰਟੀ ਚ ਆਇਆਤਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਆਖਿਆਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਦਲੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਆਖ਼ਿਰਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜਿਉਂ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੋਈਕਿਸੇ ਆਦਰਸ਼ ਖ਼ਾਤਿਰਕਾਮਰੇਡ ਰੁਲ਼ਦੂ ਨੇਪਾਰਟੀ ਚ ਪੈ...

ਵਿਦਾ - ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਭੁੱਲਰ

ਤ੍ਰੇਲ਼ੇ ਘਾਹ ’ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਕੋਈਪੈੜਾਂ ਛੱਡਦਾਕੂਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਲੰਘ ਰਹੀ ਸਵੇਰ ਵਾਲ਼ੀ ਗੱਡੀਆਖ਼ਰੀ ਮੇਲ਼ ਮਿਲ਼ ਚੁੱਕੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਪਰਤ ਰਹੇ ਵਿਦਾ ਕਰਨ ਆਏ ਖ਼ਾਲੀ ਹੱਥਦੇਖ ਰਿਹਾ ਗੱਡੀ ਦੀ ਖ...

ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਤ - ਤ੍ਰੈਲੋਚਣ ਲੋਚੀ

ਇਹ ਗੱਲ 1986 ਦੇ ਸਰਦ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਂ। ਸਾਡੇ ਕਾਲਜ ਅੰਤਰ-ਕਾਲਜ ਮੁਕ...

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇ ਹੰਝੂ - ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੁਸਾਂਝ

ਉਹ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਅਤੇ ਬੁੱਢੀ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਣੇ ਸਾਡੀ ਪੱਤੀ ਦੀ ਮੁੰਡੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਐਨਕਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਲ...

ਦਿੱਤੂ ਅਮਲੀ - ਅਨੂਪ ਵਿਰਕ

ਚਾਰ ਮੁਰੱਬਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੁੱਛ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੀਹ ਕੋਹਾਂ ਤੀਕਰ ਉਹਦੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਤੇ ਜੋੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਰ ਮੇਲੇ ਮੁਸਾਇਬੇ ਵਿਚ ਚੱਲਦੀਆ...

ਕਿੱਸੇ-ਕੈਰੋਂ ਦੇ - ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ

(ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਤੇ ਬਿਓਰੋਕਰੇਸੀ) ਸ. ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਿਓਰੋਕਰੇਸੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੜਾ ਬੁਗ਼ਜ਼ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੌਕਾ-ਬੇਮੌਕਾ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕੱਢਦਾ...

ਕਲਮ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ

ਸਾਲ 2006 ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬੇਲ ਇਨਾਮ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਓਰਹਾਨ ਪਾਮੁਕ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਇਆ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਰਕਸਤਾਨ ਨੇ ਨਾਜ਼ਮ ਹਿਕਮਤ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਾਮੁ...

ਪੰਜਾਬੀ ਜੱਟ - ਇਰਫ਼ਾਨ ਹਬੀਬ

ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਕੋਈ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਿਆਸ-ਆਰਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋ...

ਚਾਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ : ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਚਾਹਲ

ਘਰ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ’ਚਗੱਡੀ ਦੇ ਖੜਾਕ ਨਾਲ਼ ਘਰ ਜਾਗਦੈਨੇਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਡਰਦਾਜਦੋਂ ਟਾਹਲੀ ਵਿਚ ਦੀ ਹਵਾ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈਘਰ ਠੰਢੇ ਸਾਹ ਭਰਦੈਚਾਨਣ ਨੂੰ ਉਡੀਕਦਾਸੁਬ੍ਹਾ ਸਵੇਰੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ 'ਤ...

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਘੋੜੀ - ਗੌਤਮ ਸਚਦੇਵ

ਗ਼ਮ ਅਤੇ ਸਦਮੇ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਰੋ-ਪਿਟ ਕੇ ਜੀਅ ਹੌਲ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹਨੂੰ ਰੋਮਾਂਟੀਸਾਈਜ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸ਼ਹਾਦਤ...

ਲੰਡਨ : ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੁੜਵਾਉਣ ਦੀ ਚੱਲੀ ਮੁਹਿੰਮ

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹਦੇ ਪਿਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੀਤੀ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਪ੍ਰਿਵੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ 11 ਫ਼ਰਵਰੀ 1931 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਲ...

ਪੰਜ ਪਸਤੌਲਾਂ ਵਾਲ਼ੇ

ਭਗਤ ਸਿੰਘ. 1924. ਲਹੌਰ ॥ਦੋਹਰਾ॥ਦਫ਼ਤਰ ਮੂਹਰੇ ਖੜ੍ਹ ਗਏ, ਭਰ ਕੇ ਤੇ ਪਸਤੌਲ। ਭਗਤ ਛੱਡੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ 'ਤੇ ਪੈਣ ਕਾਲ਼ਜੇ ਹੌਲ॥ਟੋਲੀ ਆਣ ਸੜਕ 'ਤੇ ਅਟਕੀ, ਦਫ਼ਤਰ ਬੰਦ ਹੋ ਘੰਟੀ ਖੜਕੀ।ਘੇਰਨ...

ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਵਿਤਾਵਾਂ

1.ਆਰਤੀ ਤੇਰੀ ਵਿਚਸੱਜ ਗਏਤਿਨੋਂ ਕਾਲ-ਮੇਰੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਾਲਾ ਦੇ ਮਣਕੇ ਕੰਬ ਰਹੇਵੈਰਾਗ ਵਿਚ-ਰਾਤ ਦਾਆਖ਼ਰੀ ਤਾਰਾ ਵੀਸੌਣ ਜਾ ਰਿਹਾ- ਸਿੰਧੂਰੀ ਅੱਖੀਆਂਦਵਾਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂਤਾਪਸੀ ਆਤ...

ਇਕ ਬੇਦਖ਼ਲ ਬਿਆਨ - ਜਸਵਿੰਦਰ

ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇਮੇਰਿਆਂ ਖੇਤਾਂ ’ਚ ਚਿਮਨੀ ਧੌਣ ਅਕੜਾਈ ਖੜ੍ਹੀਉਸ ਦੁਆਲੇ ਦਿਓ ਹੈ ਜੋ ਇਸਪਾਤ ਦਾਦੇਵਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਚਰ ਗਿਆਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਜੂਹ ’ਚ ਟੂਣਾ ਕ...

ਨਿੱਕੀ ਸਲੇਟੀ ਸੜਕ ਦਾ ਟੋਟਾ

ਨਿੱਕੀ ਸਲੇਟੀ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇਪਿੰਡ ਵਸਦਾ, ਜਿਥੇ ਵਸਣ ਪਿਆਰੇ। ਨਿੱਕੀ ਸਲੇਟੀ ਸੜਕ ਦਾ ਟੋਟਾਓਨਾ ਪਿਆਰਾ, ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾਕੰਨੀਆਂ ਉਤੇ ਬਿਰਛ ਖਲੋਤੇਲੰਮੇ, ਮਧਰੇ, ਛਿਦਰੇ, ਸੰਘਣੇਸੀਹੋਂ,ਕਿ...

ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਸੁਚੀ ਕਣੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ

ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁਣ : ਤੁਸੀਂ ਅਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਅਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੁੰਡਾ ਲਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਫੇਰ ਇਸਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ...

ਔਕਤਾਈ ਰਿਫ਼ਤ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ

ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਤੇ ਸ਼ੁਹਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਔਕਤਾਈ ਰਿਫ਼ਤ ਮੈਨੂੰ ਪੈਸਾ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ । ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਨਫਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹ...

ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ

ਸਾਲ 2007 ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ 'ਹੁਣ’ ਦਾ ਇਹ ਪੰਜਵਾਂ ਅੰਕ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਪੰਜਵਾਂ ਕਦਮ।ਇਸੇ ਅੰਕ ਦੇ ਕੁਝ ਪੰਨਿਆਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ 20...

ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ - ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ

ਆਪਣੀ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਪਣੇ ਖੂਹ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਇਕ ਪਥਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਨਵੇਂ ਬਣ ਰਹੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕ...

ਤ੍ਰਕਾਲਾਂ ਦੀ ਧੁੱਪ - ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ

ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ, ਅਜੀਬ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਓ ਭੋਗ ਰਹੀ ਆਂ ਮੈਂ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੜੀ ਦੁਬਿੱਧਾ ਵਿ...

ਆਪਣੇ ਪੈਰ - ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ

ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਦੋ ਸੁਹਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਛੱਡ ਗਈ ਸੀ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਰ...

User Profile

Recent Comments

Recent Reactions